នៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៩ បាឋកថាស្ដីពី”ទំនាក់ទំនងច្រើនបែបយ៉ាងរវាងមរតករូបីនិងអរូបី” ដឹកនាំដោយលោកសាស្ត្រាចារ្យ អាំង ជូលាន នរវិទូនិងជាទីប្រឹក្សាក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បម្រើការនៅអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា និងមានការអញ្ជើញចូលរួមស្តាប់ពីបុគ្គលិក មន្ត្រីរាជការ យុវជន និស្សិត និងមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍ ចំនួនសរុបជាង២០០នាក់។
លោក អាំង ជូលាន បានមានប្រសាសន៍ថា ពាក្យ «មរតកធន» ដែលបានចារក្នុងសិលាចារឹកតាំងពីសតវត្សទី ១១មកម្ល៉េះ មានន័យថា «ជាទ្រព្យនៃអ្នកស្លាប់»។
លោកសាស្ដ្រាចារ្យក៏បានលើកនូវពិធីបុណ្យប្រពៃណីសាសនាមួយចំនួនមកធ្វើបទបង្ហាញ និងជាឧទាហរណ៍ដល់អ្នកចូលរួមដូចជាការគោរពអ្នកតា ការបន់ស្រន់សុំទឹកភ្លៀង ពិធីកោរជុក។ល។ មរតកទាំងនោះ គឺផ្សាភ្ជាប់គ្នារវាងមរតករូបីនិងអរូបី ដែលមនុស្សនៅបន្តធ្វើនិងគោរពរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ។
លោកសាស្ដ្រាចារ្យបន្តថា មរតកវប្បធម៌គឺមានតម្លៃជាសកល ហើយមិនមែនជារឿងថ្មីទេ ហើយត្រូវចាប់ផ្តើមគិតពីតម្លៃទាំងនេះ ព្រោះតាំងពីដើមមកមនុស្សតែងគោរពមរតកវប្បធម៌ មនុស្សតែងគោរពអ្វីដែលកើតមុន មនុស្សតែងគោរពអ្វីដែលជាបុរាណកាល ទើបតម្លៃនិងការគោរពបានបន្តជាប់គ្នាពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់មិនដាច់។
កញ្ញា សេង ស្រីមល ឲ្យដឹងថា កញ្ញាពិតជាមានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងទៅលើមរតកវប្បធម៌ទាំងរូបី និងអរូបី ហើយការចូលរួមក្នុងកម្មវិធីនេះ ខ្ញុំបានទទួលចំណេះដឹងបន្ថែមយ៉ាងច្រើនទាក់ទងនឹងមរតករូបីនិងអរូបី។
កញ្ញាបន្ថែមថា ក្នុងនាមជាកូនខ្មែរមួយរូប យើងគួរគប្បីជួយអភិរក្សមរតកទាំងនេះ តែសំណូមពរដល់សាធារណជនគួរយល់ដឹង និងមានជំនឿច្បាស់លាស់ដោយមិនត្រូវធ្វើអ្វីខុសពីទំនៀមដើមនៃវប្បធម៌ទាំងនោះឡើយ៕
អត្ថបទ និង រូបភាព ៖ម៉ាត់ អារីហ្វីន
កែសម្រួល ៖ អ៊ុន ណារាជ្យ
